Boşanma Davaları: Şartlar, Süreç ve Haklar Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Boşanma Davası Nedir?

Boşanma davası, evlilik birliğinin aile mahkemesi kararıyla sona erdirilmesi için açılan davadır. Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma, yalnızca mahkeme hükmü ile gerçekleşebilir.

Boşanma Davası Türleri

1. Anlaşmalı Boşanma

• Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir.
• Eşler, boşanmanın tüm sonuçlarında (nafaka, velayet, mal paylaşımı, tazminat) tam bir anlaşmaya varmalıdır.
• Hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolü mahkemeye sunulur.
• Çoğu zaman tek celsede sonuçlanır.

2. Çekişmeli Boşanma

• Tarafların boşanma sebebi veya sonuçlarında anlaşamaması halinde açılır.
• İddiaların tanıklar, belgeler ve raporlarla ispatı gerekir.
• Ortalama 1–2 yıl sürebilir.

Boşanma Sebepleri

Özel Boşanma Sebepleri

• Zina (TMK m.161): Eşin sadakat yükümlülüğünü ihlal etmesi. 6 ay içinde dava açılmalı, affedilirse hak düşer.
• Hayata kast, kötü muamele, onur kırıcı davranış (TMK m.162): Fiziksel şiddet, ağır hakaret, öldürme teşebbüsü. 6 ay içinde dava açılmalı.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163): Toplumsal açıdan onur kırıcı suç işlenmesi veya sürekli ahlaka aykırı yaşam.
• Terk (TMK m.164): Ortak konutun haklı sebep olmaksızın 6 ay terk edilmesi. Dava öncesi ihtar şarttır.
• Akıl hastalığı (TMK m.165): Evliliğin sürdürülmesini imkânsız kılan ve iyileşmeyecek akıl hastalığı. Sağlık kurulu raporu gerekir.

Genel Boşanma Sebebi

• Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166): En yaygın boşanma sebebidir. Geçimsizlik, iletişim kopukluğu, sadakatsizlik, şiddet, ekonomik sorunlar gibi nedenlerle evliliğin çekilmez hale gelmesi halinde uygulanır.

Anlaşmalı Boşanma (TMK m.166/3)

• En az 1 yıl evlilik sonrası mümkündür.
• Eşler her konuda mutabakat sağlayarak hazırladıkları protokolü mahkemeye sunar.
• Hakim tarafları dinler ve anlaşmayı uygun bulursa boşanmaya karar verir.

Boşanma Davasında Ele Alınan Konular

• Velayet: Çocuğun üstün yararı gözetilir.
• Nafaka: Tedbir nafakası, iştirak nafakası (çocuk için) ve yoksulluk nafakası gündeme gelebilir.
• Mal paylaşımı: Evlilikte edinilen mallar “edinilmiş mallara katılma rejimi”ne tabidir.
• Tazminat: Maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

Boşanma Davasında Usul, Süreler ve Önemli Noktalar

1. Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Boşanma davalarına Aile Mahkemeleri bakar.
• Aile mahkemesi olmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
• Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin son 6 ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

2. Süreler

• Anlaşmalı boşanma: Tarafların mutabık kaldığı protokol eksiksiz ise çoğu zaman tek celsede sonuçlanır.
• Çekişmeli boşanma: Delillerin toplanması, tanık dinlenmesi, raporlar gibi işlemler nedeniyle ortalama 1–2 yıl sürebilir.
• İstinaf süresi: Mahkeme kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.
• Temyiz süresi: Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı yine 2 hafta içinde temyiz mümkündür.

3. Zamanaşımı / Hak Düşürücü Süreler

• Zina: Fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay, her halde fiilden itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır.
• Hayata kast ve kötü muamele: Öğrenmeden itibaren 6 ay, fiilden itibaren 5 yıl içinde dava açılabilir.
• Terk: Terk en az 6 ay sürmeli, ayrıca dava öncesinde “eve dön” ihtarı yapılmalıdır.
• Bu süreler geçerse dava hakkı düşer.

4. Delillerin Sunulması

• Dava dilekçesinde boşanma sebebi açıkça belirtilmelidir.
• Mesaj, e-posta, fotoğraf, sağlık raporu, polis tutanağı gibi belgeler delil olabilir.
• Tanık beyanları da önemli bir ispat aracıdır.

5. Masraflar ve Harçlar

• Boşanma davası açarken harç ve gider avansı yatırılır.
• Çekişmeli davalarda tanık, bilirkişi, sosyal inceleme raporu gibi ek masraflar doğabilir.
• Anlaşmalı boşanmalarda masraf çok daha düşüktür.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Boşanma Sebepleri

1. Eşim beni aldattı, boşanma davası açabilir miyim?
Evet. Zina özel boşanma sebebidir. Ancak 6 ay içinde dava açılmalıdır; eş affedilirse dava hakkı düşer.

2. Eşim bana şiddet uyguladı, bu boşanma sebebi midir?
Evet. Fiziksel şiddet veya ağır hakaret “hayata kast ve pek kötü muamele” sebebidir. 6 ay içinde dava açabilirsiniz.

3. Eşim evi terk etti, boşanma açabilir miyim?
Evet. Eşin 6 ay boyunca haklı sebep olmaksızın ortak konutu terk etmesi boşanma sebebidir. Ancak dava öncesinde ihtar yapılması şarttır.

4. Eşim sürekli suç işliyor ve toplumda kötü bir hayat yaşıyor, boşanma sebebi olur mu?
Evet. Küçük düşürücü suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme, diğer eş için evliliği çekilmez hale getiriyorsa boşanma sebebidir.

5. Eşim akıl hastası, boşanma davası açabilir miyim?
Evet. Akıl hastalığı evliliği imkânsız hale getirmiş ve iyileşmeyeceği sağlık raporuyla tespit edilmişse boşanma sebebidir.

6. Sürekli geçimsizlik boşanma sebebi sayılır mı?
Evet. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması en sık kullanılan genel boşanma sebebidir. Hakim, evliliğin çekilmez hale gelip gelmediğine bakar.

Sonuç

Boşanma davaları, sadece evliliğin sona ermesi değil; aynı zamanda çocukların velayeti, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat gibi konuların da belirlendiği hassas süreçlerdir. Hangi sebeple boşanma davası açacağını bilmek, süreci doğru yürütmek ve hak kaybı yaşamamak için uzman bir avukata danışmak büyük önem taşır.